Ełk

Szkoła i Ośrodek Kształcenia

Szkoła

"Wymagajcie od siebie, choćby inni od Was nie wymagali" Jan Paweł II

Święto Konstytucji 3 Maja

656658Żyjemy w Polsce, która może szczycić się długo oczekiwaną wolnością. Patrząc w przeszłość, powinniśmy jednak pamiętać o doświadczeniach minionych lat. Dlatego dziś zatrzymajmy się na chwilę i spójrzmy w przeszłość. 

Aby lepiej zrozumieć ogromną rolę Konstytucji 3 Maja, powinniśmy przypomnieć sobie trudną sytuację w której znajdowała się Polska w XVIII wieku.

Panujący w Polsce w XVIII wieku królowie z dynastii saskiej:
August II i August III prowadzili politykę niekorzystną dla naszego państwa.

 

  • Doszło do upadku znaczenia Polski na arenie międzynarodowej.mocny
  • Kraj został wciągnięty w Wojnę Północną ze Szwecją (1700-1721), która wyniszczyła nasze ziemie.
  • Epidemie i zarazy doprowadziły do zmniejszenia w Polsce liczby ludności.
  • Coraz większy wpływ na rządy miała grupa magnatów, którzy dbali jedynie o swoje prywatne interesy.
  • Sprawne funkcjonowanie sejmów uniemożliwiała zasada „LIBERUM VETO”, na mocy której nie tylko grupa posłów ale nawet pojedynczy poseł mógł zerwać sejm, co przekreślało wszystkie, nawet wcześniej uzgodnione uchwały.
  • W XVII wieku bardzo często zrywano sejmy i sejmiki.
  • Nie pozwalało to na uchwalenie reform wzmacniających Polskę.b312cd0e-8e3a-4906-8f7a-41da73889d14
  • Skarb był pusty, co jakiś czas wybuchały afery finansowe, dochodziło do nadużyć podczas pobierania podatków.
  • Kryzys gospodarczy przybierał na sile.
  • Zmniejszył się eksport zboża.
  • Wzrósł ucisk feudalny.
  • Nastąpił upadek miast i handlu.
  • wosjkoZniszczenia wojenne doprowadziły do upadku folwarków.

Poważny kryzys przeżywało wojsko. Armia polska liczyła zaledwie 12 tysięcy żołnierzy, źle uzbrojonych i wyszkolonych. Stwarzało to poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa naszego kraju, tym bardziej, że państwa sąsiadujące z Polską (Prusy, Austria, Rosja) miały wielokrotną przewagę w uzbrojeniu i organizacji wojska.

 

290px Konfederacja barska 1768 1772Terytoria opanowane przez konfederatów barskich, m.in. Częstochowa
(kolor pomarańczowy)


Konsekwencją kryzysu i trudności Rzeczypospolitej była coraz większa ingerencja państw sąsiednich w wewnętrzne sprawy naszego kraju. Polska stopniowo traciła samodzielność. Prusom, Austrii i Rosji zależało na utrzymaniu takiego stanu rzeczy, dlatego konsekwentnie przeciwdziałały jakimkolwiek próbom wzmocnienia naszego państwa. Czekały dogodnego momentu, w którym będą mogły dokonać zaboru polskich ziem.


auguW 1764r. Wybrano na króla Polski, przy obecności wojsk rosyjskich
Stanisława Augusta Poniatowskiego

Stanisław August Poniatowski został władcą przy poparciu obozu Czartoryskich oraz carycy Katarzyny II, dlatego nie miał silnej pozycji w państwie i nie mógł prowadzić samodzielnej polityki.
Jednak od początku swojego panowania starał się przeprowadzić wiele pożytecznych dla kraju reform.
Działalność króla spotkała się z niezadowoleniem i niepokojem w stolicach Prus, Austrii i Rosji.
Przywódcy sąsiednich państw rozpoczęli więc działania destabilizujące sytuację w Polsce, co doprowadziło do pierwszego rozbioru naszego kraju w 1772 roku.
Dzieło to zapoczątkowały uchwały Sejmu Wielkiego 1788-1792 roku, których rezultatem była przyjęta przez Sejm Ustawa Rządowa, nazwana później Konstytucją 3 Maja.
Po dramacie rozbioru w oświeconych warstwach narodu dojrzało przekonanie, że ratunkiem dla suwerenności Państwa Polskiego może być tylko jego zasadnicza reforma.




 

Postanowienia Konstytucji 3 Maja

ziemianie

Szlachta i ziemianie

Szlachta miała zagwarantowane wszelkie prawa, wolności, pierwszeństwo w życiu prywatnym i publicznym, zapewnioną nietykalność osobistą i majątkową. Utrzymano władzę szlachty nad chłopami. Zobowiązano szlachtę do obrony Konstytucji i Rzeczypospolitej.

Mieszczanie

Mieszczanie, posiadający nieruchomości miejskie uzyskali prawa podobne do szlachty. Mieszczanom zapewniono nietykalność osobistą (niemożliwość aresztowania i skazania bez wyroku sądowego).

mieszczanie

Chłopi

Konstytucja pozbawiła szlachtę wyłącznego prawa zwierzchnictwa nad poddanymi. Zachęcała dziedziców do zawierania umów z chłopami, co do zakresu świadczeń. Umowy miały być chronione przez prawo i rząd. Zapewniono wolność osiedlania się i poruszania po kraju i za jego granice.

Religia

W myśl Konstytucji 3 Maja w Rzeczypospolitej obowiązywała wolność wyznania. Jednak pierwszeństwo zagwarantowano wyznaniu rzymskokatolickiemu jako religii panującej.

chłopi

UNIA POLSKO LITEWSKA

Zlikwidowany został podział na Koronę i Litwę. Polska stawała się odtąd jednolitym państwem, monarchią konstytucyjną. Oba kraje miały mieć odtąd wspólny rząd, skarb i wojsko.

Dziedziczenie tronu

Zniesiono elekcyjność tronu. Polska stawała się monarchią dziedziczną. Miało to chronić Polskę przed niebezpieczeństwami okresów bezkrólewia.

 
religia
Konstytucja 3 Maja wprowadziła trójpodział władzy na:
  • Ustawodawczą (miała należeć do Sejmu i Senatu, czyli parlamentu)
  • Wykonawczą (miała należeć do króla i Straży Praw, czyli rządu)
  • Sądowniczą (miała należeć do odpowiednich organów sądowniczych i sejmowych)

 

 

Znaczenie Konstytucji 3 Maja

dziedziczenie tronu

  • Konstytucja 3 Maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787r.) nowoczesną, spisaną ustawą zasadniczą.
  • Była wynikiem dążeń do naprawy stosunków wewnętrznych w Rzeczypospolitej po pierwszym rozbiorze. Ustalała podstawy ustroju nowożytnego.